Het aantal lidmaatschappen van politieke partijen in Nederland neemt af. Begin 2016 was het ledenaantal nog nooit zo laag als net na de Tweede Wereldoorlog. Overigens is er toch in sommige jaren een lichte stijging te zien. Dit zijn de jaren waarin er Tweede Kamerverkiezingen zijn. Er is dan meer aandacht voor politiek waardoor mensen sneller lid worden om ‘hun’ partij een hart onder de riem te steken. In aanloop naar de afgelopen verkiezingen was deze trend ook zichtbaar. Uit cijfers van het Documentatiecentrum Nederlandse Politieke Partijen blijkt dat op 1 januari 2017 de politieke lidmaatschappen met 0,9% is toegenomen ten opzichte van 1 januari 2016.

Toch steeg in 2016 niet overal het ledenaantal. Het CDA liep met 2,8% terug en de SP verloor 5,2% van de leden. De VVD was de grootste verliezer met een vermindering van 6,7% van de vaste aanhang.

Judith Tielen is vicefractievoorzitter van de VVD Utrecht. Voor haar studie is Judith vanuit de Achterhoek naar Utrecht verhuisd en ze is nooit meer weggegaan. Ze woont met veel plezier in Utrecht Noordoost en zet zich sinds 1998 in voor de Utrechtse politiek.

Judith Tielen (45): ‘’ Gevoelsmatig is lid worden een te grote stap voor veel mensen. Het is bijna alsof je met die partij trouwt. Mensen voelen het als een verbinding voor het leven en dat je achter alles van die partij moet staan. Tegenwoordig zien we juist dat mensen kijken naar wat ze op dat moment nodig hebben. Een beetje van dit en een beetje van dat, een hapsnap idee. Een ‘levenslang verbintenis’ past niet in de huidige levensstijl van de meeste mensen. Dit geldt overigens ook voor het lid worden van andere organisaties. Denk hierbij aan goede doelen op het gebied van natuur, milieu en derdewereldlanden. Zij hebben veel minder vaste donateurs en zijn daardoor meer projectgericht gaan werken. Dit zou ook voor politieke partijen moeten gelden. De VVD is daar mee bezig. We proberen meer een netwerkorganisatie te worden, waar je niet zo zeer elke maand contributie betaalt, maar dat je je meer op thema’s kan verbinden of je verbindt je met personen of projecten.‘’

Netwerkorganisatie

‘’Ik las laatst een bericht in de media dat D66 bijna meer leden heeft dan de VVD, maar voor mij is dat logisch. Wij richten ons dus niet meer op dat lidmaatschap, alleen zijn daar nog niet van die getallen over.

In 2012 hadden we 2,5 miljoen stemmen en in 2017 2,3 miljoen, maar we hebben 30.000 leden. Dit staat dus niet met elkaar in verhouding. Ik heb weleens gezegd dat het mooi zou zijn dat het aantal stemmen naar 3 miljoen gaat en dat we dan nog eens met 1 miljoen mensen een ‘relatie’ hebben. Dit zijn dus geen leden, maar met deze mensen hebben we wel contact. Dat contact gaat via allerlei communities op bijvoorbeeld Facebook. Als je ziet hoeveel mensen betrokken waren in de live sessies op Facebook met Mark Rutte, Klaas Dijkhoff en Jeanine Hennis-Plasschaert dan maakt het niet zoveel uit dat het ledenaantal afneemt. Het gaat om het contact met de kiezers en dat is uiteindelijk volgens mij veel meer waard dan dat iemand elke maand wat geld overmaakt. Dit soort Facebook sessies gaan wel vaak over algemeen belang en over de persoon zelf, maar dit kan ook op lokaal niveau. Je kan een netwerk van Utrechters opbouwen die dezelfde ideeën hebben als de VVD. Zo kunnen wij inventariseren wat de lokale bewoners ergens van vinden, bijvoorbeeld over de bouw van een rotonde. We kunnen het dan met de inwoners hebben over wat zij goede alternatieven vinden, waar ze blij en niet blij van worden. De structuur waarbij we een netwerkorganisatie worden, zorgt voor meer interactie met de achterban wat kan resulteren in meer stemmen en een tevreden VVD achterban.

Er is alleen een obstakel. Politieke partijen worden op twee manieren vanuit de schatkist gefinancierd. Op basis van het aantal Kamerzetels, maar ook op basis van het aantal leden. Het verdienmodel van politieke partijen is dus wel afhankelijk van de lidmaatschappen. Wij maken graag de omschakeling naar netwerkorganisatie, maar daar hangt een heel financieel aspect aan dat dus eigenlijk mee zou moeten veranderen.‘’